Kierunki natarcia i rozmieszczenie jednostek w czasie wojny zimowej.

  W pasie obrony Grupy "Północna Finlandia" (dowódca gen.mjr. V. Tupmpo. Pohjois-Suomen Ryhma, P-SK) znajdowały się aż dwa pasy natarcia sowieckich armii, były to 9 Armia i 14 Armia. Geograficznie Finowie musieli bronić się na terenie rozciągającym się od Morza Barentsa aż do Jeziora Ładoga (gdzie znajdowały się oddziały IV Korpusu).
Grupa "Północna Finlandia" była podzielona na dwie grupy: Grupę "Laponia" (Lapin Ryhma, LR) oraz Grupę "Północna Karelia" (Pohjos-Karjalan Ryhma, P-KR). Grupa "Laponia" broniła odcinka od Petsamo od Salla. Grupa "Północna Karelia" osłaniała odcinek do Kuhmo do llomantsi. Już po wybuchu wojny utworzono małą grupę operacyjną "Tavela", która zajęła pozycję na styku z IV Korpusem.
  Skład Grupy "Północna Finlandia" był nader skromny. W Grupie "Laponia" znajdowały się: Er.P 17 (17 samodzielny batalion), 10. Er.K (10. samodzielna kompania) i 5. ER.Ptri. (5. samodzielny dywizjon). W grupie "Północna Karelia" znajdowały się trzy samodzielne bataliony strzeleckie oraz jeden samodzielny dywizjon artylerii. Dodatkowo dowództwu Grupy "Północna Finlandia" podlegały dwa samodzielne bataliony strzelców - Er.P 15 i 16. Odwody stanowiły dwa pułki z 9 DP, były to JR 27 i R 25.
  Sowieci na tym kierunku zgromadzili nieporównywalnie silniejsze siły. 9 Armia dowodzona przez komkor M.P. Duchanowa dysponowała dwoma korpusami: XLVII Korpusem dowodzonym przez komdiw I.F. Diasiszczewa w składzie 122 DS. i 163 DS.. oraz Korpusem Specjalnym dowodzonym przez komdiw M.S. Szmyrowa, który składał się z 54 DS. i 44 DS. oraz 97 Bat.Cz. W 14 Armii dowodzonej przez komdiw W.A. Frołowa znajdowały się 14 DS., 52 DS. i 104 DG. Głównym zadaniem 9 Armii było dojście do granicy ze Szwecją i w ten sposób "przecięcie" Finlandii. Główne natarcie wyszło na kierunku Repola - Nurmes a następnie aż do Oulu.
  Natarcie sowieckie przeprowadzone było jednocześnie na kilku niezależnych kierunkach. Jednak jak należało się spodziewać oś każdego z kierunków był zgodna z głównymi szosami w tych rejonach. To znacznie ułatwiło obronę jednostkom fińskim. Obrońcy zmuszeni byli do stosowania bardzo specyficznej taktyki. Osadzono bowiem kluczowe punkty np. skrzyżowania dróg, przesmyki pomiędzy jeziorami stosunkowo małymi oddziałami. Były to grupy bojowe złożone z kompanii piechoty, baterii artylerii (jeśli była taka możliwość) oraz jednostek złożonych z mieszkańców (głównie jako zwiadowcy i snajperzy). Nie prowadzono zatem obrony ciągłej, a odległości pomiędzy pozycjami bronionymi przez Finów wynosiły nierzadko kilkanaście kilometrów. Rosjanie zmuszeni byli do trzymania się dróg głównie ze względu na sprzęt zmotoryzowany, którym dysponowali. Każdy kolejny dzień marszu oznaczał dla Rosjan trudności z zaopatrzeniem i możliwość dostania się w okrążenie.
  122 DS. nacierająca na rejon Salla do dnia 16 grudnia przebyła odległość 200 km napotykając na sporadyczny opór. 18 grudnia pod Kemijarvi doszło do kilku kontrataków przeprowadzonych przez jednostki fińskie. Finowie dysponowali tylko jednym batalionem strzeleckim i dwiema samodzielnymi kompaniami. W wyniku walk doprowadzili do przełamania dróg zaopatrzenia dla 122 DS. i w ostateczności do okrążenia Sowietów. W lutym 1940 r. starano się siłami 88 DS. doprowadzić do deblokady 122 DS. jednak nie przyniosło to oczekiwanych skutków. Do końca wojny obie sowieckie dywizje tkwiły na swoich pozycjach nie mogąc przerwać fińskiego okrążenia. Wziąwszy pod uwagę historię 163 i 44 DS. należy powiedzieć, że 122 DS. miała dużo szczęścia bowiem działania obu wymienionych jednostek zakończyły się ich całkowitym rozbiciem. 163 i 44 DS. przypadło główne zadanie XLVII Korpusu (8 grudnia korpus określano jako 47). 163 DS. miała zbieżnym natarciem zdobyć miejscowość Suomussalmi, a 44 DS. miejscowość Poulanka. Zajęcie obu tych miejscowości przekreślało dalszy opór Finów, bowiem Sowieci mieliby kontrolę nad strategicznymi węzłami komunikacyjnymi i dotarcie do granicy ze Szwecją byłoby tylko sprawą czasu.

Fińska dywizja piechoty dysponowała tylko 250 lekkimi karabinami maszynowymi, sowiecka dysponowała 420, jednak to Finowie skutecznie powstrzymywali swoim ogniem fale nacierających sowieckich piechurów.

  Jako pierwsza do natarcia przystąpiła 163 DS. Północny kierunek natarcia wyznaczono 81 i 662 ps, południowy zaś 759 ps. Finowie dysponowali w tym rejonie Er.P 15 pod dowództwem ppłk Kyalandera. Pierwsze dni sowieckiego natarcia pokazały ogromną przewagę jaką posiadają wojska sowieckie. Już 5 grudnia w rejon walk skierowano Er.P 16 mjr Pallariego, jednak to nie poprawiło sytuacji. 759 ps zajął Raate, a 81 ps. Palovaara, 662 ps. skierował się na północ do miejscowości Haapavaara. Marsz. Mannerheim widząc ciężka sytuację skierował w ten rejon JR 27 pod dowództwem płk Siilavuo i nakazał mu zniszczenie znajdujących się w tym rejonie sowieckich jednostek. 163 DS. znajdowała się w bardzo niekorzystnym położeniu, jej pułki zajmowały obszar na długości ok. 25 km, co znacznie utrudniało obronę jednocześnie nie były w stanie przeprowadzić dalszego natarcia. Zła pogoda oraz ciągłe fińskie ataki doprowadziły do "pocięcia" sowieckich pozycji. Finowie skutecznie przeprowadzali likwidację każdego izolowanego punktu oporu. Sowieckie dowództwo za wszelką cenę chciało doprowadzić do połączenia się jednostek. Dopiero 12-13 grudnia 1939 r. 81 ps. połączył się z 759 ps. w rejonie przesmyku Kiantijarvi. 662 ps. dalej bronił się na swoich pozycjach a próby przedarcia się do pozostałych pułków spełzły na niczym, tylko elementom III batalionu udało się połączyć (20 grudnia) z siłami dywizji. W rejonie na wschód od 163 DS. Rosjanie skoncentrowali 44 DS., którą należało rozbić. Do wykonania tego zadania skierowano 9 DP płk Siilasvuo. Należy zaznaczyć, że część jednostek 9 DP była kierowana do współdziałania w likwidacji 163 DS. (głównie dotyczy to artylerii). Ciężar walk w likwidacji 44 DS. spadł na narciarzy z 6 PPP (6 pułk cyklistów, w lecie żołnierze używali rowerów, w zimie poruszali się na nartach) oraz na JR 65. Walki likwidacyjne trwały aż do początku stycznia 1940 r. (oficjalnie uznaje się 8 stycznia za koniec walk). Zniszczenie 163 i 44 DS. określa się mianem "Bitwy pod Suomussalmi". Jednak należy pamiętać o charakterze walk (izolowane punkty oporu), zniszczenie dwóch dywizji strzeleckich było niewątpliwym sukcesem fińskim. Straty sowieckie określa się na ok. 23 000 zabitych i 1300 jeńców. Finowie zdobyli 43 czołgi, 70 armat polowych, 278 samochodów ciężarowych, 300 karabinów maszynowych, 6000 karabinów oraz 1700 koni. Straty własne wyniosły 600 zabitych, 133 zaginionych i 1200 rannych. Niestety ponad 30% w zabitych to byli oficerowie, dla szczupłych sił fińskich był to dotkliwy cios.
  Los 54 DS. był podobny do pozostałych dywizji 9 Armii. W połowie grudnia została okrążona pod Raasti i od 29 grudnia walczyła w okrążeniu. Dopiero podpisanie zawieszenia broni wybawiło sowieckich żołnierzy od losu 163 i 44 DS. Celem poprawienia sytuacji 54 DS. w ten rejon skierowano rezerwową 33 DS. W dniu 13 lutego 1940 r. pododdziały tej jednostki napotkały zdecydowany opór JR 27 i musiały przejść do obrony. Z części 47 Korpusu i Korpusu Specjalnego dowództwo 9 Armii utworzyło Centralne Zgrupowanie, które miało prowadzić dalsze operacje, jednak 9 Armia nie miała już na to ani sił ani środków.
  Przewaga jednostek sowieckich na kierunku obrony Grupy "Laponia" była ogromna. Sowieci dysponowali trzema dywizjami strzeleckimi wspieranymi przez trzy bataliony czołgów (łącznie 120 czołgów). Ciężkie warunki terenowe i atmosferyczne sprawiły, że czołgi nie odegrały praktycznie żadnej roli. Już 2 grudnia oddziały 52 DS. i 104 DG zajęły port Petsamo oraz Półwysep Rybacki. Działania o charakterze wojskowym ustały po 15 grudnia z powodów atmosferycznych. Temperatura powietrza wynosiła bowiem -35° Celciusza, co w połączeniu z silnym wiatrem dawało temperaturę ok. -50/60° Celciusza. Dowodzący Grupą "Laponia" gen. Wallenius zorganizował liczne (podaje się że ok. 400) oddziały dywersyjne. Oddziały te składały się z Lapończyków, których zadaniem było nękanie placówek sowieckich. 104 DG została wobec tych ciągłych ataków skierowana w rejon Nausti, jednak jej marsz został powstrzymany i Rosjanie musieli się cofnąć.