|
|
|---|
Spis treści |
|---|
| Dane ogólne |
| Struktura |
| Orbita |
| Pierścienie |
| Galeria |
 |
 Saturn |
|---|
Dane ogólne |
| klasyfikacja: | |
|---|---|
| średnica równikowa: | |
| średnica na równiku (Ziemia=1): | |
| średnica południkowa: | |
| okres obrotu: | |
| okres obiegu: | |
| masa (Ziemia=1): | |
| gęstość (woda=1): | |
| przyśpieszenie spadania: | |
| Przyspieszenie grawitacyjne (Ziemia=1): | |
| szybkość ucieczki: | |
| nachylenie osi: | |
| temperatura max.: | |
| temperatura min.: | |
| księżyce: | |
| pierścienie: |
Saturn jest szóstą planetą Układu Słonecznego, licząc od Słońca. Podobnie jak Jowisz, jest gazowym olbrzymem. Była znana już w starożytności. Nie ma stałego gruntu, a pod grubą warstwą atmosfery znajduje się ocean niemetalicznego wodoru i helu. Planetę otacza wielki pierścień, który zbudowany jest z 7 mniejszych pierścieni. Jego zewnętrzna średnica wynosi 960.000 km. Natomiast średnica pierścienia A, najdalszego widocznego z Ziemi, wynosi 274 000 kilometrów. Pierścienie Saturna, których grubość nie przekracza 1 kilometra, stanowią najcieńszy znany dysk w kosmosie. Proporcje te odpowiadają rozmiarom naleśnika o grubości 5 mm i średnicy 1,4 kilometra. W atmosferze Saturna występują liczne cyklony i burze. Jeden z nich zanotowany w 1933 roku był tak duży jak Wielka Czerwona Plama na Jowiszu. Ponieważ planeta jest dalej od Słońca niż Jowisz, Saturn jest spokojniejszy. Jak to zwykle, w gazowych olbrzymach bywa, ciepło jest szybko roznoszone po całej planecie. Różnica między strefą cienia, a oświetlonym równikiem wynosi tylko 5 stopni Celsjusza. W dodatku mgła, w wyższej warstwie, ukrywa dużo szczegółów. Pasy są mniej barwne, niż te na Jowiszu. Saturn ma najmniejszą średnią gęstość ze wszystkich planet i wynosi ona 2/3 gęstości wody. Mimo, że jest on niewiele mniejszy od Jowisza, jest zarazem 3 razy lżejszy. Posiada niższą zewnętrzną siłę ciężkości od Ziemskiej. Szybka rotacja planety spowodowała wybrzuszenie się równika. Różnica między średnicą równikową a południkową wynosi prawie tyle co średnica Ziemi. To wybrzuszenie, spowodowane przez niską gęstość planety pomagało produkować jego pierścień. Saturn posiada największą ilość naturalnych satelitów. Dotychczas odkryto 25, z czego 7 nie zostało jeszcze zatwierdzonych. Dlatego w różnych źródłach podają różną ilość księżyców, od 18 do 23. Największe z nich to: Mimas, Enceladus, Tethys, Dione, Rhea, Titan, Iapetus, Phoebe, Janus, Epimetheus, Telesto, Calypso, Atlas, Prometheus, Pandora. Saturn był znany już w starożytności. Planeta ta nie jest widoczna z Ziemi gołym okiem, ale jakikolwiek teleskop już umożliwia jego obserwacje.
Spis treści |
|---|
| Region: | | |
|---|---|---|
| Pierścienie (wiele): | ||
| Atmosfera: | | |
| Płaszcz: | | |
| Jądro zewnętrzne: |
Wbrew jego niższej gęstości, jest bardzo podobny do Jowisza. Zbudowany jest głównie z wodoru i helu. Posiada skaliste, bogate w metale, jądro okrywane przez proporcjonalnie mniejszy płaszcz niż płaszcz Jowisza. Emituje on pole magnetyczne takie jak Jowisz. Powyżej znajduje się atmosfera cząsteczkowego wodoru i helu. Znajdują się w niej pokłady chmur, podobne do tych jakie występują na Jowiszu. Fantastyczne wiatry przy saturnowym równiku dmuchają z szybkością 1450 km/h. Chociaż wszystkie, z czterech gazowych olbrzymów, mają pierścienie, to żaden nie może się równać z pierścieniami Saturna. Zbudowane są z małych skał, głównie lodowych. Pierścienie Saturna jako pierwszy zobaczył Huygens Christiaan. Największe i najjaśniejsze są pierścienie A i B, oddzielone przez Przerwę Cassiniego, która powstała na wskutek działania silnego pola grawitacyjnego jednego z księżyców Saturna - Mimasa. Jednak luka ta nie jest zupełnie pusta, lecz zawiera kilka ledwo widocznych pasm materii. Pierścień C jest bardzo słaby i widoczny jedynie przez silne teleskopy. Najbliższy Saturnowi jest pierścień D. Rozciąga się do powierzchni Saturna, jest prawie nie widoczny i został odkryty przez sondy. Wtedy też zostały odkryte kolejne przerwy pomiędzy pierścieniami. Na zewnątrz pierścienia A znajdują się jeszcze trzy inne, rzadkie pierścienie; w kolejności na zewnątrz są to pierścienie F, G i E. Pierścień F wygląda jak spleciony sznur. Taki wygląd zawdzięcza dwóm sąsiednim satelitom pastuchom. Pierścienie Saturna obserwowane z Ziemi nie zawsze wyglądają tak samo. Ponieważ Saturn na swojej orbicie wokół Słońca przyjmuje różne położenie względem Ziemi, jego pierścień widziany z różnej perspektywy. Najlepszy dla obserwacji jest okres wielkiego "otwarcia" pierścienia, kiedy mieszkańcy Ziemi patrzą na pierścienie pod największym kątem. Czas między tymi okresami wynosi 15 lat, przy czym najbliższy przypada na 2017 rok.
Spis treści |
|---|
| Średnia odległość od Słońca: | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Peryhelium: | | ||||||
| Aphelium: | | ||||||
| Mimośród orbity: | |||||||
| Średnia prędkość obiegu: | |||||||
| Max prędkość obiegu: | |||||||
| Min. prędkość obiegu: | |||||||
| Nachylenie orbity: | | Czas okrążenia Słońca (lata ziemskie): | Max odległość od Słońca: | Min. odległość od Słońca: | |
Spis treści |
|---|
Pierścienie
Wszystkie olbrzymie planety: Jowisz, Saturn, Uran i Neptun, posiadają pierścienie. Żadne jednak nie umywają się z tymi, jakie posiada Saturn. Bez wątpienia stanowią najefektywniejsze widowisko w Układzie Słonecznym. Pierścienie Saturna rozciągają się niemal od jego powierzchni aż na odległość ok. 140.000 km, dwukrotnie przekraczającą promień planety. Dają się łatwo dostrzec z Ziemi przy użyciu niewielkiego teleskopu. Znikają z pola widzenia jedynie co 15 lat, wtedy bowiem ustawione są stosunkowo wąską krawędzią w kierunku obserwatora na Ziemi. Wynika to z ruchu planety po orbicie wokół Słońca. Od dłuższego czasu wiedziano, że pierścienie nie są ciałem stałym. Uformowały je olbrzymie ilości niewielkich cząsteczek (od rozmiaru pyłów aż po okruchy materii o wielkości małego domu), przeważnie lodowych. Przemieszczają się wokół planety po torach umieszczonych w płaszczyźnie jej równika. Materia ta nie zdołała wykształcić kolejnych satelitów Saturna z powodu nadmiernej bliskości planety. Z Ziemi dostrzegamy trzy główne pierścienie. Najbardziej zewnętrzny oznaczony jest literą A. Od pierścienia B oddziela go, zdawałoby się pusta przestrzeń zwana przerwą Cassiniego. Jeszcze bliżej powierzchni Saturna znajduje się pierścień C, cieńszy od pozostałych. Okazało się, że pierścienie są strukturami bardziej złożonymi, niż sądzono do niedawna. Lot sondy Voyager ujawnił istnienie dalszych pierścieni, z których wyróżnia się F, zbudowany jakby z dwóch lub trzech splecionych nitek. Pierścień F zawdzięcza swój niezwykły, specyficzny kształt sąsiedztwu z dwoma małymi satelitami, zwanymi pasterzami. Wydaje się dziś, że każdy pierścień Saturna utworzony jest z tysięcy węższych i że nie każda przerwa jest zupełnie pustą przestrzenią. Na fotografiach przesłanych przez Voyagera pierścienie Saturna wyglądają niczym gigantyczne płyty gramofonowe. Zespół pierścieni jest jednym z najbardziej malowniczych zjawisk w Układzie Słonecznym. Grubość poszczególnych obrączek tworzących pierścienie wynosi zaledwie kilka kilometrów. Każdy zbudowany jest z pokaźnej liczby cząstek lodowych, z których każda prawdopodobnie kryje we wnętrzu kamienne jądro. Wspomniane cząsteczki mierzą od niespełna kilku centymetrów do niemal 10 m. Te ciała niebieskie krążą wokół planety po kołowych orbitach nad jej równikiem. Siła grawitacji Saturna w pobliżu jego powierzchni uniemożliwia cząsteczkom łączenie się w skupiska i następnie przekształcanie w kolejne księżyce.
Galeria
Spis treści
napisz do mnie
Spis treści